Stawka umowna a WHT — limit zaliczenia zagranicznego podatku

Kiedy otrzymujesz dywidendę z akcji amerykańskich (np. Apple, Microsoft), broker pobiera u źródła podatek — 30% bez formularza W-8BEN lub 15% po jego złożeniu. Polski kalkulator powinien zaliczyć ten podatek przeciwko 19% polskiemu podatkowi. Problem: zgodnie z umową PL-USA i stanowiskiem KIS, w Polsce można zaliczyć **wyłącznie do wysokości stawki umownej** (dla USA: 15%) — nie faktycznie pobrane 30%. Różnicę 4 p.p. (19% − 15%) dopłacasz w Polsce.

Art. 30a ust. 9 ustawy o PIT w związku z art. 91 Konstytucji RP oraz dominującą linią interpretacji Dyrektora KIS. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania ograniczają stawkę WHT u źródła, a polskie prawo pozwala zaliczyć tylko tę część podatku, która "mogła zostać pobrana zgodnie z umową". Pełny tekst umów dostępny jest na stronie Ministerstwa Finansów.

Wszystkie poniższe stawki dotyczą inwestora indywidualnego (portfolio, <10% udziałów). Stawka przy inwestycjach instytucjonalnych (direct holding) jest zwykle niższa — nie dotyczy rozliczenia PIT-38.

• USA — dywidendy: 15%, odsetki: 0%
• Niemcy — dywidendy: 15%, odsetki: 5%
• Wielka Brytania — dywidendy: 10%, odsetki: 5%
• Irlandia — dywidendy: 0% (UCITS ETF nie pobierają WHT), odsetki: 10%
• Holandia — dywidendy: 15%, odsetki: 5%
• Luksemburg — dywidendy: 15%, odsetki: 5%
• Szwajcaria — dywidendy: 15%, odsetki: 5%

Załóżmy że otrzymujesz 100 USD dywidendy z Apple. Broker bez W-8BEN pobiera 30 USD WHT. Kurs NBP w dniu wypłaty: 4,00 PLN/USD.

1. 1Przychód brutto: 100 USD × 4,00 = **400 zł**
2. 2WHT pobrany przez brokera: 30 USD × 4,00 = **120 zł**
3. 3Polski podatek 19% od przychodu: 400 × 0,19 = **76 zł** (poz. G.47)
4. 4Limit zaliczenia (treaty 15%): 400 × 0,15 = **60 zł** (poz. G.48)
5. 5Dopłata w Polsce: 76 − 60 = **16 zł** (poz. G.49)
6. 6Nadwyżka pobrana przez brokera: 120 − 60 = **60 zł** — odzyskujesz od IRS formularzem 1040-NR

W-8BEN to amerykańska anonsa, w której deklarujesz rezydencję podatkową poza USA. Po jej złożeniu u brokera, ten automatycznie stosuje stawkę umowną (15% zamiast 30%).

1. 1Zaloguj się do swojego konta brokerskiego (IBKR, Lynx, Revolut, eToro itp.)
2. 2Znajdź sekcję "Tax Forms" / "Dokumenty podatkowe"
3. 3Wypełnij W-8BEN — wpisz polski PESEL jako Foreign Tax ID, kraj zamieszkania: Polska, zaznacz stawkę umowną 15%
4. 4Podpisz elektronicznie i zapisz

Jeśli broker pobrał więcej niż 15% (np. 22% lub 30%), nadwyżki nie zaliczysz w Polsce. Ale możesz ją odzyskać bezpośrednio od amerykańskiej skarbówki (IRS) składając zeznanie 1040-NR dla nierezydentów.

1. 1Poczekaj do lutego-marca następnego roku — broker wysyła **Form 1042-S** z sumą pobranego WHT
2. 2Pobierz **Form 1040-NR** ze strony irs.gov (ewentualnie z instrukcją i harmonogramami A, NEC)
3. 3Wypełnij formularz zaznaczając dywidendy i pobrany WHT z 1042-S — system wyliczy kwotę do zwrotu
4. 4Wyślij pocztą na adres IRS (Austin, Texas) lub przez tax preparera — elektroniczne składanie 1040-NR nie zawsze jest dostępne
5. 5Zwrot trafia na konto bankowe po 3-6 miesiącach

Niektóre sytuacje wymagają dodatkowej uwagi:

• **Irlandzkie UCITS ETF (Vanguard VUSA, iShares CSPX itd.)**: Irlandia nie pobiera WHT od nierezydentów — WHT 15% "widziane" na poziomie funduszu to podatek amerykański pobrany od spółek bazowych WEWNĄTRZ ETF-u. Ten podatek NIE podlega zaliczeniu w Polsce (zapłacony przez fundusz, nie przez inwestora). W praktyce: ETF-y irlandzkie = 0% WHT zewnętrzny, ale tracisz ~15% na poziomie wewnętrznym.
• **Odsetki z USA (cash interest u brokera)**: umowa PL-USA przewiduje 0% WHT na odsetki. Jeśli broker mimo tego pobrał 30% (bo nie został rozpoznany jako rezydent PL) — nadwyżkę odzyskujesz z IRS 1040-NR (identyczna procedura jak dla dywidend).
• **Niemiecki Kapitalertragsteuer (26,375%)**: niemieckie spółki pobierają 25% + 5,5% solidarności = 26,375%. Umowa PL-DE ogranicza do 15%. Nadwyżkę (~11 p.p.) odzyskujesz od niemieckiego Bundeszentralamt für Steuern (formularz Erstattungsantrag).