Co to jest FIFO?
FIFO (First In, First Out) to metoda wyceny rozchodu aktywów, która oznacza, że przy sprzedaży najpierw rozliczane są akcje zakupione jako pierwsze. Jest to jedyna metoda dozwolona dla celów podatkowych w Polsce.
Metoda FIFO jest wymagana przez polskie prawo podatkowe dla rozliczania transakcji giełdowych. Nie można wybrać innej metody (np. LIFO lub średniej ważonej).
Uwaga: Jeśli posiadasz akcje tej samej spółki kupione w różnych latach, upewnij się, że zaimportowałeś pełną historię transakcji. Brak wcześniejszych zakupów spowoduje błędy w obliczeniach.
Jak działa FIFO?
Wyobraź sobie, że kupujesz akcje spółki XYZ w trzech transzach:
- Styczeń: 10 akcji po 100 PLN = 1,000 PLN
- Marzec: 10 akcji po 120 PLN = 1,200 PLN
- Maj: 10 akcji po 80 PLN = 800 PLN
Następnie w czerwcu sprzedajesz 15 akcji po 150 PLN. Według metody FIFO, najpierw "schodzą" akcje kupione najwcześniej:
- 10 akcji ze stycznia (koszt: 1,000 PLN)
- 5 akcji z marca (koszt: 600 PLN)
- Łączny koszt: 1,600 PLN
- Przychód: 15 × 150 = 2,250 PLN
- Dochód: 2,250 - 1,600 = 650 PLN
- Podatek: 650 × 19% = 123.50 PLN
Pozostałe 5 akcji z marca (po 120 PLN) i wszystkie 10 akcji z maja (po 80 PLN) nadal są w Twoim portfelu. Ich koszt nabycia będzie podstawą do obliczenia podatku przy przyszłej sprzedaży.
Przykłady obliczeń FIFO
Przykład 1: Prosta sprzedaż
Kupiłeś 20 akcji po 50 PLN, następnie sprzedałeś wszystkie 20 po 70 PLN.
- Koszt nabycia: 20 × 50 = 1,000 PLN
- Przychód: 20 × 70 = 1,400 PLN
- Dochód: 1,400 - 1,000 = 400 PLN
- Podatek: 400 × 19% = 76 PLN
Przykład 2: Wiele zakupów
Kupiłeś: 10 akcji po 100 PLN, 10 akcji po 120 PLN, 10 akcji po 80 PLN. Sprzedałeś 25 akcji po 150 PLN.
- FIFO: 10 akcji (100 PLN) + 10 akcji (120 PLN) + 5 akcji (80 PLN)
- Koszt: 1,000 + 1,200 + 400 = 2,600 PLN
- Przychód: 25 × 150 = 3,750 PLN
- Dochód: 3,750 - 2,600 = 1,150 PLN
- Podatek: 1,150 × 19% = 218.50 PLN
Przykład 3: Strata
Kupiłeś 10 akcji po 100 PLN, sprzedałeś wszystkie 10 po 80 PLN.
- Koszt nabycia: 1,000 PLN
- Przychód: 800 PLN
- Strata: 800 - 1,000 = -200 PLN
- Podatek: 0 PLN (brak dochodu)
- Strata może być odliczona od dochodów w kolejnych latach
Częściowa sprzedaż akcji
Jeśli sprzedajesz tylko część posiadanych akcji, FIFO dopasowuje sprzedaż do najstarszych zakupów. Pozostałe akcje pozostają w portfelu z ich oryginalnym kosztem nabycia.
Przykład:
Masz 30 akcji (10 po 100 PLN, 10 po 120 PLN, 10 po 80 PLN). Sprzedajesz 15 akcji po 150 PLN.
FIFO dopasowuje: 10 akcji (100 PLN) + 5 akcji (120 PLN) = koszt 1,600 PLN.
Pozostałe akcje: 5 akcji (120 PLN) + 10 akcji (80 PLN) = 1,400 PLN w portfelu.
FIFO dla kryptowalut
Metoda FIFO jest również obowiązkowa dla kryptowalut. Przy sprzedaży kryptowaluty, system automatycznie dopasowuje sprzedaż do najstarszych zakupów.
Przykład:
Kupiłeś Bitcoin w trzech transzach:
- Styczeń: 0.1 BTC za 150,000 PLN
- Marzec: 0.1 BTC za 180,000 PLN
- Maj: 0.1 BTC za 120,000 PLN
Sprzedałeś 0.15 BTC za 200,000 PLN. FIFO:
- 0.1 BTC ze stycznia (koszt: 150,000 PLN)
- 0.05 BTC z marca (koszt: 90,000 PLN)
- Koszt: 240,000 PLN
- Przychód: 200,000 PLN
- Strata: -40,000 PLN (może być odliczona)
FIFO działa osobno dla każdej kryptowaluty. Bitcoin i Ethereum mają osobne kolejki FIFO. Musisz śledzić pełną historię transakcji ze wszystkich giełd.
Podgląd dopasowania FIFO
Nasz kalkulator pokazuje szczegółowe dopasowanie transakcji kupna i sprzedaży metodą FIFO. Dla każdej sprzedaży zobaczysz:
- Które zakupy zostały dopasowane do sprzedaży
- Koszt nabycia dopasowanych akcji
- Zrealizowany zysk lub strata
- Pozostałe akcje w portfelu
Podgląd dopasowania FIFO pomaga zrozumieć, jak system oblicza podatek. Możesz zweryfikować każde dopasowanie i upewnić się, że wszystko jest poprawne.
LIFO vs FIFO — dlaczego Polska wymaga FIFO?
LIFO (Last In, First Out) to alternatywna metoda wyceny, w której przy sprzedaży rozliczane są najpierw akcje kupione NAJPÓŹNIEJ. W wielu krajach LIFO jest dozwolone — ale nie w Polsce.
Art. 30b ustawy o PIT nakazuje stosowanie wyłącznie metody FIFO. Nie możesz wybrać LIFO, średniej ważonej ani żadnej innej metody. Kalkulator automatycznie stosuje FIFO dla wszystkich transakcji.
| Metoda | Zasada | Dozwolone w Polsce? |
|---|---|---|
| FIFO | Pierwsza kupiona = pierwsza sprzedana | TAK (obowiązkowe) |
| LIFO | Ostatnia kupiona = pierwsza sprzedana | NIE |
| Średnia ważona | Średni koszt wszystkich kupionych | NIE |
Ten sam portfel — różny podatek
Kupiłeś: 50 akcji po 100 PLN (styczeń), 50 akcji po 200 PLN (marzec). Sprzedajesz 50 akcji po 250 PLN. FIFO: sprzedajesz te ze stycznia → zysk 50 × (250 − 100) = 7 500 PLN → podatek 1 425 PLN. LIFO (gdyby dozwolone): sprzedałbyś te z marca → zysk 50 × (250 − 200) = 2 500 PLN → podatek 475 PLN. Różnica: 950 PLN. Ale w Polsce obowiązuje FIFO — płacisz 1 425 PLN.
FAQ
Czy mogę użyć innej metody niż FIFO?
Nie, FIFO jest jedyną dozwoloną metodą dla celów podatkowych w Polsce. Nie można użyć LIFO, średniej ważonej ani innych metod.
Czy FIFO działa dla wszystkich instrumentów?
Tak, FIFO jest obowiązkowe dla akcji, ETF, kryptowalut i innych instrumentów kapitałowych. Każdy typ instrumentu ma osobną kolejkę FIFO.
Co jeśli nie mam pełnej historii transakcji?
Brak pełnej historii może prowadzić do błędnych obliczeń. Upewnij się, że eksportujesz historię od pierwszego zakupu akcji, które nadal posiadasz lub sprzedałeś w rozliczanym roku.
Czy mogę użyć LIFO zamiast FIFO?
Nie. Art. 30b ustawy o PIT nakazuje wyłącznie metodę FIFO. Nie ma możliwości wyboru LIFO ani średniej ważonej dla celów podatkowych w Polsce.
Powiązane artykuły
Metoda FIFO wyjaśniona
FIFO (First In, First Out) to metoda wyceny rozchodu aktywów, która oznacza, że przy sprzedaży najpierw rozliczane są akcje zakupione jako pierwsze. Jest to jedyna metoda dozwolona dla celów podatkowych w Polsce.
Podgląd dopasowania FIFO
Widok dopasowania FIFO pokazuje, które kupna zostały przypisane do poszczególnych sprzedaży. Dzięki temu możesz zweryfikować obliczenia i zrozumieć, skąd bierze się dochód lub strata.
Częściowa sprzedaż akcji
Przy częściowej sprzedaży pozycji (np. 50 z 200 akcji) metoda FIFO nadal stosuje „pierwsze weszło, pierwsze wyszło”. Rozliczane są kolejno najstarsze zakupy, aż do pokrycia sprzedanej ilości.
LIFO vs FIFO — która metoda jest dozwolona w Polsce?
W Polsce jedyną dozwoloną metodą wyceny rozchodu papierów wartościowych i kryptowalut jest FIFO. LIFO (Last In, First Out) NIE jest dopuszczalne do celów podatkowych.
Użyj kalkulatora z automatycznym FIFO
Nasz kalkulator automatycznie stosuje metodę FIFO do wszystkich transakcji. Wystarczy zaimportować pliki z brokerów - system automatycznie dopasuje zakupy do sprzedaży i obliczy podatek.