Co to jest FIFO?
FIFO (First In, First Out) to metoda wyceny rozchodu aktywów, która oznacza, że przy sprzedaży najpierw rozliczane są akcje zakupione jako pierwsze. Jest to jedyna metoda dozwolona dla celów podatkowych w Polsce.
Metoda FIFO jest wymagana przez polskie prawo podatkowe dla rozliczania transakcji giełdowych. Nie można wybrać innej metody (np. LIFO lub średniej ważonej).
Uwaga: Jeśli posiadasz akcje tej samej spółki kupione w różnych latach, upewnij się, że zaimportowałeś pełną historię transakcji. Brak wcześniejszych zakupów spowoduje błędy w obliczeniach.
Jak działa FIFO?
Wyobraź sobie, że kupujesz akcje spółki XYZ w trzech transzach:
- Styczeń: 10 akcji po 100 PLN = 1,000 PLN
- Marzec: 10 akcji po 120 PLN = 1,200 PLN
- Maj: 10 akcji po 80 PLN = 800 PLN
Następnie w czerwcu sprzedajesz 15 akcji po 150 PLN. Według metody FIFO, najpierw "schodzą" akcje kupione najwcześniej:
- 10 akcji ze stycznia (koszt: 1,000 PLN)
- 5 akcji z marca (koszt: 600 PLN)
- Łączny koszt: 1,600 PLN
- Przychód: 15 × 150 = 2,250 PLN
- Dochód: 2,250 - 1,600 = 650 PLN
- Podatek: 650 × 19% = 123.50 PLN
Pozostałe 5 akcji z marca (po 120 PLN) i wszystkie 10 akcji z maja (po 80 PLN) nadal są w Twoim portfelu. Ich koszt nabycia będzie podstawą do obliczenia podatku przy przyszłej sprzedaży.
Przykłady obliczeń FIFO
Przykład 1: Prosta sprzedaż
Kupiłeś 20 akcji po 50 PLN, następnie sprzedałeś wszystkie 20 po 70 PLN.
- Koszt nabycia: 20 × 50 = 1,000 PLN
- Przychód: 20 × 70 = 1,400 PLN
- Dochód: 1,400 - 1,000 = 400 PLN
- Podatek: 400 × 19% = 76 PLN
Przykład 2: Wiele zakupów
Kupiłeś: 10 akcji po 100 PLN, 10 akcji po 120 PLN, 10 akcji po 80 PLN. Sprzedałeś 25 akcji po 150 PLN.
- FIFO: 10 akcji (100 PLN) + 10 akcji (120 PLN) + 5 akcji (80 PLN)
- Koszt: 1,000 + 1,200 + 400 = 2,600 PLN
- Przychód: 25 × 150 = 3,750 PLN
- Dochód: 3,750 - 2,600 = 1,150 PLN
- Podatek: 1,150 × 19% = 218.50 PLN
Przykład 3: Strata
Kupiłeś 10 akcji po 100 PLN, sprzedałeś wszystkie 10 po 80 PLN.
- Koszt nabycia: 1,000 PLN
- Przychód: 800 PLN
- Strata: 800 - 1,000 = -200 PLN
- Podatek: 0 PLN (brak dochodu)
- Strata może być odliczona od dochodów w kolejnych latach
Częściowa sprzedaż akcji
Jeśli sprzedajesz tylko część posiadanych akcji, FIFO dopasowuje sprzedaż do najstarszych zakupów. Pozostałe akcje pozostają w portfelu z ich oryginalnym kosztem nabycia.
Przykład:
Masz 30 akcji (10 po 100 PLN, 10 po 120 PLN, 10 po 80 PLN). Sprzedajesz 15 akcji po 150 PLN.
FIFO dopasowuje: 10 akcji (100 PLN) + 5 akcji (120 PLN) = koszt 1,600 PLN.
Pozostałe akcje: 5 akcji (120 PLN) + 10 akcji (80 PLN) = 1,400 PLN w portfelu.
FIFO dla kryptowalut
Metoda FIFO jest również obowiązkowa dla kryptowalut. Przy sprzedaży kryptowaluty, system automatycznie dopasowuje sprzedaż do najstarszych zakupów.
Przykład:
guides.fifo_s5_example_intro
- guides.fifo_s5_buy1
- guides.fifo_s5_buy2
- guides.fifo_s5_buy3
guides.fifo_s5_sell
- guides.fifo_s5_r1
- guides.fifo_s5_r2
- guides.fifo_s5_r3
- guides.fifo_s5_r4
- guides.fifo_s5_r5
FIFO działa osobno dla każdej kryptowaluty. Bitcoin i Ethereum mają osobne kolejki FIFO. Musisz śledzić pełną historię transakcji ze wszystkich giełd.
Podgląd dopasowania FIFO
Nasz kalkulator pokazuje szczegółowe dopasowanie transakcji kupna i sprzedaży metodą FIFO. Dla każdej sprzedaży zobaczysz:
- Które zakupy zostały dopasowane do sprzedaży
- Koszt nabycia dopasowanych akcji
- Zrealizowany zysk lub strata
- Pozostałe akcje w portfelu
Podgląd dopasowania FIFO pomaga zrozumieć, jak system oblicza podatek. Możesz zweryfikować każde dopasowanie i upewnić się, że wszystko jest poprawne.
FAQ
Czy mogę użyć innej metody niż FIFO?
Nie, FIFO jest jedyną dozwoloną metodą dla celów podatkowych w Polsce. Nie można użyć LIFO, średniej ważonej ani innych metod.
Czy FIFO działa dla wszystkich instrumentów?
Tak, FIFO jest obowiązkowe dla akcji, ETF, kryptowalut i innych instrumentów kapitałowych. Każdy typ instrumentu ma osobną kolejkę FIFO.
Co jeśli nie mam pełnej historii transakcji?
Brak pełnej historii może prowadzić do błędnych obliczeń. Upewnij się, że eksportujesz historię od pierwszego zakupu akcji, które nadal posiadasz lub sprzedałeś w rozliczanym roku.
Powiązane artykuły
Użyj kalkulatora z automatycznym FIFO
Nasz kalkulator automatycznie stosuje metodę FIFO do wszystkich transakcji. Wystarczy zaimportować pliki z brokerów - system automatycznie dopasuje zakupy do sprzedaży i obliczy podatek.